در بين علماى شيعه در قرن چهاردهم هجرى ، كمتر كسى به مانند وى ديده شده است . تأليفات ماندگار و شاگردان بسيار او ، در تاريخ جاودانه خواهند بود . اينك ، به پاس يكصدمين سال وفات آن بزرگمرد علم و فقاهت ، مقالتى كوتاه تقديم خوانندگان گرامى مىشود . اميد است كه با تأسى به شيوه زندگىاش و پيروى از روش علمىاش ، روح و جانمان را طراوت بخشيم . ولادت محقق بزرگ و فقيه سترگ شيعه ، حاج آقا رضا همدانى در حدود سال 1250 ه ق - يا اندكى پس از آن - در همدان ، در خانواده‌اى با علم و فضيلت زاده شد . « 1 » پدرش ، عالم فقيه آقا شيخ محمّد هادى همدانى ، يكى از علماى شهر همدان به شمار مىرفت . محقق همدانى ، خود در آغاز كتاب‌هايش به اين مطلب اشاره كرده و از او به عنوان : « عالم فقيه » ياد كرده است . « 2 » تحصيلات فقيه همدانى مقدمات ، ادبيات و سطوح را در زادگاهش نزد استادان وقت - و به احتمال نزد پدر بزرگوارش - فراگرفت و براى تكميل آن ، رهسپار نجف اشرف شد . مهاجرت به نجف محقق همدانى پس از فراغت از سطوح ، در حدود سال 1278 ه . ق ، رهسپار شهر علم پيامبر ، نجف اشرف شد . وى در محضر خاتم الفقهاء و المجتهدين ، شيخ مرتضى انصارى ، زانوى ادب به زمين زد و از سرچشمه علمش سيراب شد . « 3 »

--> ( 1 ) . تهرانى ، نقباء البشر ، ج 2 ، ص 776 . ( 2 ) . همدانى ، مصباح الفقيه ، ج 1 ، ص 3 ؛ همو ، حاشيه فرائد الاصول ، ص 3 . ( 3 ) . حرز الدين ، معارف الرجال ، ج 1 ، ص 323 .